نوروفیدبک روشی است که در آن نوروتراپیست فعالیت امواج مغزی مراجع را با استفاده از دستگاه نوروفیدبک به تصاویر فانتزی و بازی کامپیوتری تبدیل می‌کند و از مراجع می‌خواهد با تمرکز بر بازی، بدون دخالت دست امواج را اصلاح کند.اما چگونه؟

روش‌کار:

  1. مراجع بر روی صندلی راحت می‌نشیند.
  2. دو سنسور بر روی گوش و یک سنسور بر روی سر چسبانده می‌شود. وظیفه این سنسورها دریافت امواج مغزی و مخابره آن به دستگاه نوروفیدبک است(بنابراین چیزی وارد مغز نمی‌شود بلکه فقط امواج از مغز دریافت می‌شود).
  3. دستگاه نوروفیدبک با بررسی و تحلیل اموج مغزی امواج نامناسب را شناسایی و به نوروتراپیست نشان می‌دهد.
  4. دستگاه نوروفیدبک امواج مغزی را به بازی کامپیوتری تبدیل می‌کند.
  5. مراجع با راهنمایی نوروتراپیست به تنظیم امواج مغزی خود می‌پردازد.

کاربرد‌های نوروفیدبک:

نوروفیدبک علاوه بر بهبود علائم برخی از اختلالات با هدف توانمند سازی، افزایش توجه،تمرکز، بهبود،حافظه ویادگیری برای افزایش کارکردهای ذهنی افرادی که مشکلی ندارند نیز به کار می‌رود. مهم‌ترین اختلال‌هایی که احتمال بهبود آن با نوروفیدبک وجود دارد عبارتنداز:

  1. نارسایی توجه/ بیش فعالی: این اختلال یکی از اختلال‌های رایج عصب شناختی است که هم در کودکان و هم در بزرگسالان وجود دارد و کارکردهای تحصیلی، ارتباطی و شغلی آنان را تحت تاثیر قرار می‌دهد. الگوی امواج مغز افراد بیش فعال، نشان می‌دهد که در این افراد نسبت امواج آهسته تتا به امواج سریع بتا زیاد است.در آموزش نوروفیدبک از پروتکل‌هایی استفاده می‌شود که بتوانند مغز را در تقویت امواج ضعیف و سرکوب امواج قوی آموزش دهند.در این افراد گاهی افزایشHigh Betaنیز دیده می‌شود.
  2. اضطراب فراگیر:در این اختلال شخص پیوسته استرس دارد، نمی‌تواند احساس آرامش کند، تپش قلب دارد، خوابش مختل است، احساس خستگی و از پا افتادگی می‌کند، سر درد دارد یا احساس گیجی می‌کند.علاوه بر اینها نگران پیشامدهای ناگوار است، نمی‌تواند تمرکز یا تصمیم گیری کند و بی دلیل دچار ترس و وحشت می‌شود.
  3. وسواس فکری و عملی:در این اختلال فرد بر خلاف میل خود افکار یا اعمالی را تکرارمی‌کند. این اختلال می‌تواند به صورت وسواس فکری یا عملی یا هر دو در فرد ظاهر شود.در وسواس فکری،فرد قادر نیست فکر،احساس یاعقیده‌ای تکراری و مزاحم را ازذهن خود بیرون کند. گاهی افکار وسواسی بسیار ناراحت کننده‌ و وحشت‌آورهستند. افکار وسواسی می‌توانند باعث شوند که

 

فرد به سمت عادت‌های وسواسی گرایش پیدا کند، یعنی عمل یا اعمالی را به طور مکرر انجام دهد.

  1. حملات وحشت زدگی: این اختلال با وقوع خودبخودی و غیرمنتظره حمله های وحشت زدگی که دفعات آن از چند حمله در یک روز تا چند حمله درسال(هر بار فقط20تا30دقیقه)متغیر است، مشخص می‌شود. شخص در هر حمله حس می‌کند که چیزی هولناک روی می‌دهد. این احساس با نشانه‌هایی از قبیل تپش قلب، نفس تنگی، تعریق، لرزش عضلانی، از حال رفتن و تهوع همراه می‌شود.
  2. هراس‌ها:رایج ترین هراس‌ها، هراس‌های خاص و اجتماعی هستند. هراس‌های خاص شامل ترس از حیوانات خاص، ترس از بیماری، ترس از خون، ترس از بلندی، ترس از مکان‌های شلوغ و ترس از موجودات بی‌جان(مثل عروسک،چاقو…)هستند.این ترس‌ها از نظر شدت و فراوانی غیر منطقی هستند. هراس اجتماعی ترس از حضور در اجتماع و صحبت در جمع است.
  3. اختلال استرس پس از سانحه: بسیاری از افراد پس ازسانحه‌ای(همانند جنگ،سوانح طبیعی،…)که با استرس شدید همراه است، دچار این اختلال می‌شوند. افراد مبتلا به این اختلال، کرختی هیجانی و اختلالات خواب، افسردگی، اضطراب و تحریک‌ پذیری یا انفجارهای خشم را تجربه می‌کنند. احساس گناه شدید هم معمولا اتفاق می‌افتد. بیشتر افراد مبتلا تلاش می‌کنن دکه از تمامی یادآوری کننده‌ها یا افکار مرتبط با تجربه دردناک اجتناب نمایند.
  4. ناتوانی یادگیری: کودکان مبتلا به ناتوانی یادگیری معمولا از لحاظ هوشی مشکلی ندارند، اما به دلیل نقص در پردازش اطلاعات مغزشان ،عملکرد ذهنی و تحصیلی پایینی را نشان می‌دهند. برقراری به موقع ارتباطات در مغز، منجر به پردازش صحیح اطلاعات می‌‌شود. در کودکان مبتلا ارتباط بین دو یا چند ناحیه از مغز یا به خوبی برقرار نمی‌شود یا در صورت برقراری،در هم آمیختگی پیدا می‌کند.
  5. اختلالات خواب:نوروفیدبک با تنظیم امواج مغز، باعث رفع مشکلات خواب می‌شود.آموزش مغزبرای کاهش یا افزایش امواج آهسته یا تولید الگوی خاصی از فعالیت مغزی برای نظم وقاعده بخشیدن به خواب،به مغز کمک می‌کند.
  6. صرع:بیماری صرع اختلالی مزمن است که به علت فعالیت نامتعارف و متناوب نورون‌های مغزایجاد می‌شود و علایم آن حمله‌های ناگهانی، بیهوشی و تشنج متناوب است. در نوروفیدبک ،افزایش و تقویت موجSMRو کاهش امواج آهسته مغزی موجب می‌شود تا حملات صرع کاهش یابد.
  7. صدمات وارده بر مغز:زمانی که ضربه ای به سر وارد می‌شود که آسیب مغزی را به دنبال داشته باشد، نورون‌ها نمی‌توانند سیگنال‌های الکتریکی را به خوبی عبور دهند. پس عملکرد مغز دچار مشکل می‌شود و علایمی مانند گیجی، سردرد،اختلالات بینایی، مشکلات گفتار، عدم تعادل و حتی فلج را به وجود می‌آورد. دراین افراد افزایش فعالیت امواج دلتا و تتا در تمام یا بعضی نقاط سر دیده می‌شود.
  8. میگرن:سردردهای میگرنی معمولا به صورت ضربان داراست و اغلب تهوع و اختلال در بینایی را نیز به دنبال خواهد داشت. حدس زده می‌شود درد میگرن بر اثر تورم عروق خونی و اعصاب اطراف مغز ایجاد می‌شود. میگرن می‌تواند در یک طرف سر یا در هر دو طرف ایجاد شود.
  9. سوءمصرف مواد و الکل:اعتیاد پدیده‌ای است که بر ابعاد مختلف از جمله وضعیت جسمانی، شخصیتی و روانی آثار مخربی بر جای دارد. نوروفیدبک می‌تواند تا حد زیادی نیاز روانی فرد به مواد را کاهش دهد.
  10. اختلال‌های خلقی (افسردگی اساسی، افسرده خویی، دوقطبی):این اختلال در تمام سنین دیده می‌شود. خفیف‌ترین شکل آن یک نوع افسردگی ساده است.اگر خلق بالاتر از حد متعادل باشد، حالت سرخوشی و اگر پایین‌ترباشد علایم افسردگی مشاهده می‌شود. نوروفیدبک با تنظیم امواج مغزی به بهبود این علایم کمک می‌کند.